Robijn en saffier zijn mineralen die horen tot de groep van korund. Korund vormt trigonale kristallen die wel wat op tonnetjes lijken. De kleur van korund is vaak grijzig of bruinig. Deze variant is ondoorzichtig en ondoorschijnend en wordt amaril genoemd. Het mineraal is verschrikkelijk hard. Het heeft de hardheid 9. Na diamant, die een hardheid van 10 heeft, is korund het hardste mineraal. Vanwege zijn hardheid is het mineraal al heel lang bekend. In de achttiende eeuw werd amaril op Naxos, Griekenland, al gebruikt als slijp- en polijstmiddel. Het heeft even geduurd voordat men ontdekte dat korund ook mooie transparante kristallen kan vormen die prachtige blauwe en rode kleuren kunnen hebben.

Korund ontstaat meestal tijdens metamorfe processen; korund kan dan ook gevonden worden in metamorfe gesteenten als marmer, schist en gneis. Daarnaast wordt het in magmatische gesteenten gevonden, nl. in syenieten, lamproieten en pegmatieten, en in zones rond peridotieten. Ook in afzettingen die ontstaan zijn door verwering van de genoemde gesteenten kan korund gevonden worden.
De meeste korundkristallen hebben een grijzige of bruinige kleur. Deze korundvariant wordt amaril genoemd. De naamgeving van de korund die edelsteen kwaliteiten heeft gebeurt naar de kleur:

Indeling van edel-korund naar kleur.

De rode kleur van robijn ontstaat a.g.v. sporen van het element chroom dat Al vervangt. De blauwe kleur van saffier ontstaat door sporen van de elementen ijzer en titaan. Saffieren en robijnen worden met diamant en smaragd als de kostbaarste edelstenen beschouwd.

Robijn
De naam robijn is gereserveerd voor een rode transparante korund. De naam robijn is dan ook afgeleid van het Latijnse woord "rubinus", hetgeen rood betekent. Hoe dieper de kleur deste waardevoller is de robijn. De prijs van een top kwaliteit robijn kan de prijs van een diamant met een vergelijkbaar gewicht evenaren en zelf overschrijden!
De mooiste robijnen, met een diepe duivenbloedrode kleur, komen uit Birma, uit het Mogok district. Deze robijnen worden gevonden in een marmer en in de verweringsbodem op deze marmer. Mooie robijnen worden ook gevonden in Kenia, Thailand en Cambodja.

Saffier
Het woord saffier is afgeleid van het Latijnse "sapphirus" hetgeen blauw betekent. In het verleden is er een zekere naamsverwarring ontstaan omdat het woord saffier in het algemeen voor blauwe edelstenen gebruikt werd. Naarmate men meer over de mineralen te weten kwam werd de naamgeving duidelijker en werd saffier de naam van de blauwe, transparante korund variant.
In de handel van kostbare edelstenen is de saffier ook altijd een blauwe korund. In de handel van goedkopere edelstenen hanteert men deze kleur niet zo strikt. Met saffier wordt dan alle niet-rode edelsteen-kwaliteit korund bedoeld. De echte kleur wordt dan als voorvoegsel gebruikt, b.v. groene saffier, goudsaffier, lila saffier, etc. Saffieren zijn veel algemener, en vaak ook groter, dan robijnen en dientengevolge minder kostbaar. Mooie saffieren worden gevonden in Thailand, Sri Lanka, Cambodja, Kashmir, India, en Australië.

Sterrobijn en stersaffier
In korund kunnen insluitsels, vaak zijn dit kleine rutielkristalletjes, aanwezig zijn die kristallografische richtingen volgen. De insluitsels komen dan om de 60° terug. Deze insluitsels kunnen na aanslijping voor een mooi effect zorgen. Door brekingseffecten van het licht dat op deze insluitsels valt kunnen deze richtingen eruit springen. Het mineraal moet dan zo geslepen worden dat de C-as vertikaal staat. De lichteffecten leveren dan een mooi stereffect op.

Synthetische robijnen en saffieren
Robijnen en saffieren kunnen makkelijk synthetisch gemaakt worden. Verneuil heeft in 1902 een proces bedacht waarmee synthetisch saffieren en robijnen gemaakt kunnen worden die qua kleur en eigenschappen niet of nauwelijks afwijken van de natuurlijk ontstane edelstenen. In landen waar bovendien niet zulke mooie robijnen en saffieren gevonden worden heeft men allerlei technieken bedacht om de kleur en dus de kwaliteit en dus de prijs te verbeteren! Saffieren en robijnen die geen edelsteen kwaliteit hebben en ook niet op te krikken zijn tot edelsteen kwaliteit worden in de industrie gebruikt als slijp- en polijstmiddelen.

Bron: TU Delft